czwartek, 20 maja 2021

Jula

Jula to sieć sklepów DYI i hobby. Lars-Göran Blank założył ją w Szwecji w 1979 roku. Początkowo zajmowała się produkcją i sprzedażą łuparek do drewna, później poszerzyła swoją ofertę o inne narzędzia i urządzenia dla leśnictwa i rolnictwa. Poza Szwecją działa również w Norwegii i w Polsce (od 2001 roku) Obecnie posiada 89 sklepów (05.2021).

Jula sprzedaje wiele narzędzi ręcznych. Są tam narzędzia Bahco, Stanley i inne. Jula posiada również marki własne (private labels): Hard Head i Meec Tools. Zdaje się, że marka Hard Head jest wygaszana a jej miejsce zajmuje właśnie Meec Tools. Z uwagi na pandemię i z uwagi na brak potrzeb od co najmniej roku nie byłem w żadnym sklepie tej sieci.

Posiadam kilka kluczy nastawnych Hard Head. Ich wygląd zdradza chińskie pochodzenie. Poniżej podstawowy klucz wykończony powłoką fosforanową.



A ten to chyba jego następca, albo też zamówiony równolegle od innego dostawcy:



Jak widać oznaczenie marki jest po prostu wypalone laserowo na szlifowanej powierzchni klucza.

Kolejny klucz, marka jest umieszczona na uchwycie. Uchwyt z tworzywa - udaje dwukomponentowy, tymczasem jest to uchwyt wtryśnięty z tego samego tworzywa w dwóch kolorach.



Na koniec klucz, którego używam, co zdarza się i tak nieczęsto. Jest to taki sam klucz, jak ten, który umieściłem na dwóch pierwszych zdjęciach. Papierem ściernym starłem większość powłoki fosforanowej i wygładziłem grubsze nierówności. Klucz fajniej się trzyma w ręku i nabrał ciekawego wyglądu.




Wszystkie te klucze, wbrew pierwszemu wrażeniu, są całkiem przyzwoite. Luzy nieduże, lekka regulacja. Reasumując są znacznie lepsze, niż na takie wyglądają. Zastrzegam jednak, że są to narzędzia jak najbardziej amatorskie, do doraźnego zastosowania od czasu do czasu.

Dodane 21 lipca 2021:
podczas mojej wczorajszej wizyty w sklepie Jula kupiłem niedrogi zestaw kluczyków nastawnych Meec Tools. Zestaw zawiera dwa klucze o rozmiarach 6" i 5". Są to klucze "stubby" - z grubym dwukomponentowym uchwytem.



Klucze są dość mizernej jakości, ruchoma szczęka ma bardzo duży luz w obu osiach (wzdłuż jej ruchu i prostopadle), luzy są też na pokrętle regulacyjnym. Uchwyt jest dość przyzwoicie wykonany, szlif szczęk również przyzwoity. No cóż - tanie, amatorskie klucze, które doraźnie może pomogą, jeśli nie ma pod ręką dobrego narzędzia. A tak w ogóle to z kluczem o długości 5" spotkałem się po raz pierwszy. Jest on tylko nieco dłuższy od typowych kluczy czterocalowych ale ma dużo większe i grubsze szczęki. To wg mnie taka hybryda - rozstaw (18 mm) i rozmiary szczęk niemal dorównujące kluczom sześciocalowym ale sam klucz wyraźnie krótszy, bardziej "kieszonkowy".

środa, 5 maja 2021

Irimo

Irimo to producent narzędzi z Kraju Basków w Hiszpanii. O tradycjach tego regionu w przemyśle stalowym pisałem we wcześniejszym wpisie. Firma powstała w 1930 roku w Urrextu. Początkowo zajmowała się produkcją części dla przemysłu cementowego, następnie rozszerzyła swoją produkcję o narzędzia i inne wyroby metalowe. 


W latach 40-tych Irimo wynalazła i wprowadziła do produkcji klucz do dużych obciążeń (heavy duty), który później zdobył złoty medal na targach wynalazków w Brukseli.

Oferta Irimo jest bardzo obszerna, katalog wyrobów liczy 200 stron. Są tam narzędzia i wyposażenie warsztatów samochodowych, dla hydrauliki, narzędzia pneumatyczne i bardzo duży wybór narzędzi ręcznych ogólnego stosowania.

Oferta kluczy nastawnych jest skromna. Oto podstawowy klucz:



Występuje on również w wersji czernionej. Rozmiary od 100 do 450 mm. Klucz z powyższego zdjęcia jest masywny, solidny, dobrze wykonany.

Klucz heavy duty występuje jedynie w wersji chromowanej w długościach od 150 aż do 750 mm!

Ofertę zamyka klucz, który anglojęzyczni nazywają "stubby" czyli przysadzisty, grubasek. Ma długość 150 mm i gruby uchwyt (stąd nazwa). Klucz niedrogi ale dość mocna konstrukcja, uwagę zwraca bardzo starannie wypolerowana chromowana powierzchnia główki klucza. Uchwyt dwukomponentowy z szarego PP i niebieskiego elastomeru.



Najnowsza historia jest trochę poplątana. Pojawia się firma Herramientas Eurotools S.A, która staje się właścicielem Irimo. W połowie lat 90-tych firmę tę kupuje amerykański koncern Snap-On, największy producent narzędzi na świecie. W 1999 roku Snap-On odkupuje od Sandvik Bahco część produkującą narzędzia i piły, czyli Bahco AB a następnie tworzy SNA Europe, która jest europejskim posiadaczem marek Bahco i Irimo (i kilku innych). 

Konkluzja na dzisiaj jest jedna - jak większość marek, Irimo jest w rękach dużej amerykańskiej korporacji. Produkcja wielu narzędzi, w tym kluczy nastawnych, nadal odbywa się w Hiszpanii. Tam są również produkowane od kilku lat klucze nastawne Bahco.

piątek, 12 marca 2021

Irega

Już podobno 1800 lat p.n.e. erą baskijscy wojownicy używali broni wykonanej z żelaza. Faktem jest, że Kraj Basków był jednym z pierwszych miejsc w Europie, gdzie zaczęto wydobywać i przetapiać rudę tego metalu. Przez stulecia ten region Hiszpanii słynął z produkcji żelaza i wyrobów – głównie broni i narzędzi. Ruda żelaza w tamtym rejonie (w okolicy miasta Bilbao) była niezwykle łatwa do wydobycia, okoliczny górzysty teren był porośnięty lasami (źródło węgla drzewnego) oraz zasobny w wodę. Przemysł ten mocno podupadł pod koniec XVIII wieku. Dopiero wynalezienie procesu konwertorowego produkcji stali przez Anglika Henryka Bessemera w 1856 roku pozwoliło na odrodzenie baskijskiego wydobycia rud żelaza i przemysłu stalowego. Mówi się, że baskijska i szwedzka ruda żelaza były ważnym elementem rewolucji przemysłowej. A to dlatego, że szwedzka i baskijska ruda miały niską zawartość fosforu i siarki a były bogate w mangan. Dzięki temu rudy te świetnie nadawały się do nowej technologii. Henry Bessemer wysłał jeden z pierwszych konwerterów do Bilbao już w grudniu 1857 roku.

Kraj Basków ma więc bardzo długą i bogatą tradycję przemysłu stalowego. Stąd też wywodzi się bardzo duża liczba przedsiębiorstw produkujących różnorodne narzędzia, w tym narzędzia ręczne. Jednym z nich jest IREGA S.A., powstała w 1945 roku właśnie jako producent narzędzi ręcznych.  W 1960 roku podjęli decyzję o specjalizacji i, jak chwalą się na swojej stronie, od tego roku roku stali się największym na świecie producentem kluczy nastawnych. Produkcja, niezmiennie, od początku istnienia firmy odbywa się w miejscowości Zaldibar.

Domyślam się, że spora część produkcji jest zlecana jako OEM – na przykład klucze amerykańskiej firmy Channellock czy niemieckiego Stahlwille są produkowane właśnie w fabryce Irega.

Niemniej Irega przede wszystkim produkuje i sprzedaje klucze nastawne pod swoją nazwą. Ofertę mają bardzo dużą, porównywalną do oferty BAHCO.

Mam w tej chwili (12.03.2021) tylko jeden, skromny klucz Irega. Jest to podstawowy model z serii 77F, który jest produkowany w rozmiarze od 4 do 24 cali. Solidny klucz, z bardzo przyzwoicie obrobionymi szczękami, nie grzeszy urodą.




Irega ma też w ofercie klucze o zwiększonej wytrzymałości, o zwiększonym rozstawie, o wąskich szczękach, z obracaną szczęką ruchomą, z rozstawem regulowanym śrubą, z uchwytami metalowymi i wykończonymi tworzywem sztucznym itd. W Polsce klucze te nie są popularne, są zwykle dość drogie.

poniedziałek, 18 stycznia 2021

Bahco

Najpierw trochę historii. Johan Petter Johansson to szwedzki wynalazca i przemysłowiec wielce zasłużony dla swojej ojczyzny. Urodził się w 1853 roku jako najstarszy z siedmiorga rodzeństwa. Skończył ledwie cztery klasy szkolne. Początkowo pracował jako pastuch, potem był palaczem kotła silnika parowego w fabryce torfu, następnie pracował na kolei, gdzie pełnił różne funkcje. Po odbyciu służby wojskowej trafił wreszcie do zakładów mechanicznych Munktells Mekaniska Verkstads AB. Ich właściciel, Johan Theofron Muntkell szybko poznał się na wybitnym talencie mechanicznym Johanssona. Podczas gdy rodzice i pozostałe sześcioro rodzeństwa wyemigrowali w 1883 roku do USA, Johan Petter został w Szwecji. Chyba na tę decyzję wpłynęły starania Munktella by zatrzymać go u siebie w firmie. W tym samym roku J.P. Johansson dokonał swojego pierwszego wynalazku – była to smarowniczka, która została opatentowana przez fabrykę Munktella. W roku 1886 w miejscowości Enköping Johansson założył własny warsztat mechaniczny pod nazwą Enköpings Mekaniska Verkstad. Po roku przeniósł go w nowe miejsce, gdzie wykorzystywał energię wodospadu. W 1888 roku Johansson opatentował klucz to rur, do dziś zwany dość powszechnie kluczem szwedzkim. Wreszcie docieramy do roku 1891 – wówczas Johansson opatentował swój najsłynniejszy wynalazek – klucz nastawny. W 1892 roku Johansson zarejestrował swój drugi patent, w którym klucz nastawny został nieco zmodyfikowany i przyjął obecnie znaną formę. Zakład w Enköping rozrastał się, liczył już kilkunastu pracowników. W 1892 roku wyprodukowano 300 kluczy a 10 lat później roczna produkcja wynosiła już 4 tysiące kluczy.


Jeszcze w 1890 roku J.P. Johansson podpisał umowę na dystrybucję swoich kluczy z firmą BA Hjorth & Co, której właścicielem był fińsko-szwedzki biznesman Berndt August Hjorth. B.A. Hjorth włożył wiele wysiłku w rozwój swojej firmy handlowej, która zajmowała się głównie importem i sprzedażą narzędzi amerykańskich i niemieckich. W 1916 roku Johan Petter Johansson sprzedał swoją fabrykę partnerowi handlowemu. J.P. Johansson zmarł w 1943 roku, był twórcą 118 opatentowanych wynalazków. Natomiast BA Hjorth dokonał zmian strukturalnych, utworzył spółkę AB BA Hjorth & Co, a zakład w Enköping został spółką zależną. I tak to trwało do 1954 roku gdy zdecydowano się na zmianę nazwy - chyba uproszczenie i łatwa identyfikacja były głównym celem, firma odtąd nazywa się Bahco AB.
W 1991 roku Bahco zostało przejęte przez korporację Sandvik AB. Ze struktur powstałego  Sandvik Bahco wyodrębniono dział pił i narzędzi, który w 1999 roku został kupiony przez  amerykański koncern Snap-On Inc. z miejscowości Kenosha w stanie Wisconsin. Snap-On jest jednym z największych i najstarszych producentów narzędzi, powstałym w 1920 roku. Snap-On Inc. poprzez swoją spółkę SNA Europe kontroluje nie tylko szwedzkie Bahco, ale również Irimo - hiszpańskiego producenta narzędzi. W 2006 roku, po 120 latach ciągłej działalności, SNA Europe podjęło decyzję o zamknięciu zakładu w Enköping i przeniesieniu produkcji do Hiszpanii.

Marka Bahco jest nadal znaczącą marką na rynku profesjonalnych narzędzi i oferuje do dziś najlepsze klucze nastawne w bardzo szerokiej ofercie. Klucze Bahco są bez wątpienia warte swojej wysokiej ceny - doskonały materiał, świetny design i perfekcyjne wykonanie. Regulacja rozstawu szczęk jest niezwykle płynna i precyzyjna a spasowanie elementów równie świetne.

W swojej kolekcji posiadam kilka kluczy nastawnych Bahco, zacznę od najstarszego - model 0670. Klucz ten, wg znawców tematu, należy do czwartej generacji, produkowany był w latach 1969-1983.



W aktualnej ofercie podstawowa seria to 8070. Posiadam dwa warianty różniące się wykończeniem powierzchni - 8070 - klucz oksydowany i 8070C - klucz chromowany. Jest to piąta generacja kluczy, której produkcja rozpoczęła się  w 1984 roku i trwa do dziś.






W 1992 roku Bahco wprowadziło do sprzedaży nową serię kluczy o nazwie Ergo i oznaczeniu 9070 - wykończenie oksydowane, 9070C - chrom. Są to klucze o główce takiej samej, jak seria 90 ale uchwyt jest pokryty miękkim elastomerem.





Powstały też odmiany ze zmodyfikowanymi szczękami, np. 9070P z obrotową szczęką:




Istnieją też modele ze szczęką o zwiększonym rozstawie - 9029 i 9029C (uwaga - wszystkie poniższe zdjęcia pochodzą ze strony bahco.com):


regulowane śrubą boczną (do dużych obciążeń) - 91C

oraz 9570C


z cienkimi szczękami - 9029T

Bahco produkuje również klucze ze zmodyfikowanym uchwytem - rekin (do rur), z hakiem, ze szpikulcem, klucze dużych rozmiarów. Niestety żadne z tych modeli nie są obecnie produkowane w rozmiarze 6 cali. Przykłady:







Zdaje się, że wszystkie klucze nastawne Bahco są obecnie produkowane w Hiszpanii.

Klucze (i inne wyroby) Bahco należą do przedmiotów kolekcjonerskich. W sieci można znaleźć entuzjastów, którzy posiadają bardzo bogate zbiory, zarówno te współczesne ale również (przede wszystkim) modele historyczne. Można też znaleźć wiele informacji na ich temat, zarówno w języku szwedzkim, jak i po angielsku.



środa, 16 grudnia 2020

Beta

Beta Utensili S.p.A. to jeden z kilku znanych włoskich producentów narzędzi ręcznych. Trudno mi jednak powiedzieć, czy największy, czy najbardziej znany. W 1923 roku Alessandro Ciceri założył odlewnię żeliwa i staliwa „Alessandro Ciceri & Figli”. Wkrótce powstała też kuźnia, firma zajęła się produkcją narzędzi. Nazwę handlową Beta zarejestrowano w 1939 roku, głównie pod kątem narzędzi profesjonalnych. Bodajże w 1960 roku firma zmieniła nazwę na Beta Utensili. W 1969 roku firma wprowadziła na rynek wózek warsztatowy Tank w kolorze pomarańczowym, od tego czasu ten kolor stał się elementem rozpoznawczym firmy. Ofertę firmy poszerzyła odzież robocza, obuwie ochronne i inne tego typu wyroby. Beta od wielu lat jest sponsorem sportów motorowych, jest obecna w Formule 1 (zwycięstwo w 1975 roku) i MotoGP.

Obecnie (2020) Beta posiada siedem zakładów produkcyjnych, z tego 3 we Włoszech i oddziały w 9 krajach, w tym w Polsce. Wózek narzędziowy Tank nadal jest obecny w ofercie firmy. Jeden z aktualnych (2020) modeli poniżej:


Aktualnie w ofercie firmy są trzy modele kluczy nastawnych. Jeden model nie występuje w rozmiarze 6", zaś dwa pozostałe modele różnią się wykończeniem powierzchni - chrom lub fosforanowanie. Posiadam je oba. Klucze solidne, choć nie wyróżniają się niczym szczególnym. Kształt wyoblony uchwytu spotyka się również u innych producentów (np. Facom, Gedore RED). Klucze są dość masywne i mają spory rozstaw szczęk.







poniedziałek, 30 listopada 2020

Facom

W 1918 roku w Paryżu młody inżynier Louis Moses do spółki z kilkoma krewnymi i przyjaciółmi założył firmę Franco-Américaine de Construction d’Outillage Mécanique, zwaną później od inicjałów nazwy jako FACOM. Celem działania spółki miała być produkcja narzędzi ręcznych.

Jak firma podaje na swej stronie, nazwa była bardzo okazała, skoro ten skromny warsztat początkowo liczył zaledwie dziesięciu pracowników. Przez pierwszy rok jedynym produktem był klucz nastawny, noszący kod „klucz 101”, zwany potocznie „Madam 101”. Firma na swej stronie przyznaje, że klucz ten jest niezwykle podobny do klucza Clyburna, usprawiedliwia ten fakt powszechnością tego rodzaju praktyk w owych czasach. W jednym tylko zdaniu dodam, że Anglik Richard Clyburn opatentował klucz nastawny swojej konstrukcji już w 1842 roku. Na temat historii i nazewnictwa kluczy nastawnych zamierzam napisać osobny tekst.

FACOM produkował klucz 101 do lat sześćdziesiątych. Ponoć obecnie "Madam 101" stanowi niezwykłą gratkę dla kolekcjonerów.

 


W latach międzywojennych dynamicznie rozwijał się przemysł motoryzacyjny, lotnictwo i transport kolejowy, FACOM korzystał na tym i rósł równie szybko. Największy wzrost nastąpił po zakończeniu drugiej wojny światowej, gdy gospodarka francuska notowała wzrost gospodarczy bez przerwy przez trzydzieści kolejnych lat.

W 1952 roku FACOM, jako pierwszy w Europie, zaczął udzielać gwarancji dożywotniej na swoje narzędzia. Dzisiaj nadal udziela gwarancji dożywotniej na wiele narzędzi. 

FACOM podaje na swej stronie, że w 1983 roku był największym producentem narzędzi w Europie i trzecim na świecie. Należy odnotować, że FACOM rozwijał się nie tylko organicznie – wchłaniał również innych producentów. Zwracam uwagę na dwie z nich: Britool i USAG, odpowiednio – brytyjski i włoski producent narzędzi.

W 2006 roku FACOM zostaje sprzedany firmie Stanley Works, która od 2009 roku nazywa się Stanley Black & Decker. Ostatecznie FACOM zostaje wchłonięty przez Stanleya a spółka rozwiązana. Marka FACOM jest nadal stosowana przez właściciela w wybranych narzędziach i elektronarzędziach.

FACOM oferuje ciekawe klucze nastawne. Zarówno klasyczne, w wariantach chromowanym i fosforanowanym, jak też klucze o zwiększonym rozstawie szczęk, ze szczęką odwracaną, z rękojeścią z tworzyw sztucznych.

Posiadam klucz 113A.6C, chromowany, szczęki polerowane, bardzo solidny. Nie wiem, gdzie został wyprodukowany, czy gdzieś w Europie czy na Tajwanie.





Jula

Jula to sieć sklepów DYI i hobby. Lars-Göran Blank założył ją w Szwecji w 1979 roku. Początkowo zajmowała się produkcją i sprzedażą łuparek ...